Büyükada Hamuşhanesi

Tepeye Müslüman mezarlığı, Rum yetimhanesi. Lunapark güzergahı üzerinden gidecek olursanız Müslüman mezarlığında ünlü tarihçimiz Ahmed Refik`in mezarını görebilirsiniz. Mevleviler tekke içindeki mezarlık alanlara hamuşhane yani "Sessizler evi" derler ki bu tabir benim pek hoşuma gider.

Bu deyimle adeta ölümün de yaşam döngüsünün bir parçası olduğunu dile getirmeye çalışırlar. Bundan dolayı ara başlığa bu ismi verdim. Ahmed Refik`in mezarı, kabristanın hemen girişinde sol tarafınızda ve biraz iç kısımda kalıyor. Üstad, burada kızı Refika Belkıs Altunay`la koyun koyuna yatıyor. Türk tarihinin en üretken yazarlarından biri olan ve "Tarihi Sevdiren Adam" diye de bilinen Ahmed Refik, 1933 yılındaki Darülfünun tasfiyesi sonrasında İstanbul Üniversitesindeki görevinden olmuş ve Büyükada`ya yerleşmiştir.

Burada tarih sahasındaki çalışmalarına devam eden yazar, bir yandan da Türk Sanat Müziği alanında önemli bestelere imza atmıştır. 1937 yılında Beşiktaş`ta vefat etmiş, cenazesi son günlerini yaşadığı ve pek sevdiği Büyükada`ya getirilerek defnedilmiştir. Ahmed Refik`in evi ise eski adalılardan öğrendiğimize göre oğlu tarafından satılmış ve yerine başka bir ev inşa edilmiştir. Üstadın ölümü Osman Nihat Ergin`in ölümsüz bestelerinden "Yine bu yıl ada sensiz" adlı parçaya da ilham vermiştir. Mezar taşında şu ifadeler okunur: "Darülfünun müderrislerinden müverrih Ahmet Refik 1881-1937".


Mezarlıkta ayrıca Halikarnas Balıkçısı Cevad Şakir Kabaağaçlı`nın babası olan değerli devlet adamlarımızdan Mehmet Şakir Paşa ve eşi İsmet Sare Hanım`ın da mezarları bulunmakta. Hatırlanacağı üzere ünlü yazar babası ile girdiği bir tartışma sonrasında silahından çıkan kurşunla babasının ölümüne neden olmuştu. Paşa`nın "Şakir Paşa Konağı" adını taşıyan adadaki evi de ne yazık ki 70`lerde Ahmet Refik`in evi ile aynı kaderi paylaşmış. Bu arada Büyükada`daki evi hala muhafaza edilen Reşat Nuri Güntekin`in mezarı ise ilginçtir ki Üsküdar Karacaahmet Mezarlığında bulunmakta.

Araştırmacı ve siyaset adamı Doğan Avcıoğlu, Galatasaray kulübünün kurucularından ve Fecri-Ati dönemi edebiyatının seçkin şairlerinden Tahsin Nahit, Türk sinemasının ilk aktörlerinden ve yönetmenlerinden Ahmet Fehim Efendi ile Türk Dili üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan İbrahim Necmi Dilmen`de bu kabristanda yatmaktalar. Ayrıca Ada mezarlığında çok sayıda milletvekili, mülkiyeli ve diplomatın da mezarı da yer alıyor. Sanırım bu durumun en büyük etkeni mekanın en eski devirlerden beri bir kafa dinleme ve emeklilik mekanı olarak addedilmesi olsa gerek.